2009

1 december 2009
Het FOM-Instituut voor Plasmafysica Rijnhuizen heeft een SenterNovem EOS-NEO-subsidie (Energie Onderzoek Subsidie - Nieuw Energie Onderzoek) van €100.000 ontvangen voor onderzoek naar goedkope metaaloxidehalfgeleiders voor watersplitsing met zonlicht. Fotoconversie van zonlicht in zogenaamde solar fuels is een veelbelovende technologie om zonlicht om te zetten en op te slaan in de vorm van waterstof. Dr. Marko Sturm legt het belang van fotoconversie-onderzoek uit: "Metaaloxidehalfgeleiders, zoals TiO2 of Fe2O3, zijn veelvoorkomend en goedkoop; toepassing van deze materialen kan daarom mogelijk de kosten voor het gebruik van zonne-energie drastisch reduceren."

30 november 2009
De FOM Valorisatiehoofdstuk Prijs, die in januari 2010 voor het eerst zal worden uitgereikt, wordt toegekend aan dr. Tim Tsarfati. Hij krijgt de prijs voor het laatste hoofdstuk van zijn proefschrift 'Surface and interface dynamics in multilayered systems', waarop hij in juni 2009 promoveerde aan de Universiteit Twente. Met deze nieuwe prijs wil de stichting FOM stimuleren dat haar promovendi in hun proefschrift een apart hoofdstuk wijden aan de valorisatieaspecten en toepassingsmogelijkheden van hun onderzoek. Aan de prijs is een geldbedrag van €5.000,- verbonden dat door de prijswinnaar vrij te besteden is.

25 november 2009
De eigenschappen van fusieplasma bij hoge temperaturen staan centraal in het programma dat een landelijk team onder leiding van Tony Donné (FOM-Instituut Rijnhuizen) gaat uitvoeren. In het hete fusieplasma (150 miljoen graden Celsius), dat met behulp van sterke magneetvelden wordt opgesloten, kunnen gemakkelijk instabiliteiten optreden die de efficiëntie van de fusiereactor verlagen. Deze instabiliteiten hebben de neiging zichzelf te versterken. De onderzoekers gaan de uitdaging aan om het plasma te stabiliseren door het actief te beïnvloeden met microgolven. De verwachte kennis levert een cruciale bijdrage aan het bedrijf van ITER, de internationale fusiereactor die nu in aanbouw is. Tony Donné: "Door bundeling van de in Nederland aanwezige kennis en expertise, kunnen we als relatief kleine speler in het internationale fusieonderzoek een belangrijke bijdrage geven aan de ontwikkeling van kernfusie als duurzame energiebron".

13 november 2009

Het FOM-Instituut voor Plasmafysica Rijnhuizen heeft van Stichting FOM een FOm/v stimuleringsbeurs gekregen om Veni-laureaat dr. Anouk Rijs in dienst te houden. Het bedrag van ruim € 200.000,- wordt verstrekt op voorwaarde dat Rijs een vaste aanstelling krijgt als senior onderzoeker. De beurs is onderdeel van het FOm/v-Stimuleringsprogramma, dat is ingesteld om meer vrouwelijke fysici te behouden voor de wetenschap. Daarnaast ontvangt Rijs zelf de Athena-premie van NWO-Chemische Wetenschappen. De CW Athena-premie is vernoemd naar Athene, de Griekse godin van de wijsheid. Het bedrag van € 100.000,- wordt verstrekt voor een periode van maximaal drie jaar.

20 oktober 2009

Onderzoekers van FOM-Rijnhuizen hebben de calibratie verbeterd van de standaardmethode om wanderosie in toekomstige fusiereactoren te meten. Promovendus Jeroen Westerhout ontdekte dat de calibratietechniek bij relatief lage plasmatemperaturen (rond 10.000 °C) veel meer signaal oplevert dan de theorie voorspelt. Het onderzoek maakt een betere calibratie mogelijk van de wanderosie, een belangrijke factor in het succes van energieproducerende fusie-experimenten als ITER. De onderzoekers beschrijven de resultaten in het vakblad Applied Physics Letters.

7 oktober 2009

In 1959 werd het FOM-Instituut voor Plasmafysica Rijnhuizen opgericht als de Nederlandse basis voor onderzoek naar kernfusie. Rijnhuizen is, vijftig jaar na dato, een succesvol en divers onderzoeksinstituut met internationaal aanzien. Op 10 november keken vier sprekers vooruit en terug tijdens een jubileumsymposium in het instituutsgebouw. Ook werd het eerste exemplaar van het jubileumboek "Hittebarrière - Vijftig jaar plasmafysica bij FOM-Rijnhuizen" uitgereikt.

Toch geheugeneffecten in electrospray ionisatie

30 september 2009
Onderzoekers van het FOM-Insituut voor Plasmafysica Rijnhuizen hebben met experimenten aangetoond dat bij een populaire meettechniek voor massaspectrometrie, ElectroSpray Ionisatie (ESI), het gekozen oplosmiddel invloed heeft op de moleculaire structuur van relatief eenvoudige moleculen.

18 september 2009
Een groep onderzoekers van Rijnhuizen heeft, samen met collega’s uit Denemarken en Duitsland, ontdekt dat zogenaamde magnetische eilanden in een fusiereactor microgolven kunnen reflecteren. Deze microgolven worden juist veel gebruikt om de roterende verstoringen onder controle te krijgen. De wetenschappers publiceerden hun resultaten 15 september 2009 in Physical Review Letters.

8 september 2009
Prof. dr. Niek Lopes Cardozo is door de Raad van Bestuur van de Stichting FOM benoemd tot de nieuwe voorzitter van de Raad van Bestuur (RvB) en het Uitvoerend Bestuur (UB) van FOM. Tevens is hij door het Algemeen Bestuur van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) benoemd tot lid en voorzitter van het Gebiedsbestuur Natuurkunde (GBN). Lopes Cardozo start op 1 februari 2010 en volgt de huidige RvB-, UB- en GBN-voorzitter prof.dr. Ronald Griessen op.

25 augustus 2009
Prof.dr.ir. Wim van Saarloos (1955) is door de Raad van Bestuur benoemd tot directeur van de Stichting FOM per 1 november 2009. Hij volgt in die functie dr. Hans Chang op die begin juli na 24 jaar afscheid nam van FOM en zijn carrière voortzette bij de KNAW. Van Saarloos is nu hoogleraar theoretische natuurkunde aan de Universiteit Leiden en directeur van het Lorentz Center, dat hij ook initieerde en waarvoor hij een Koninklijke onderscheiding ontving in 2008. Daarnaast heeft hij ruime bestuurlijke ervaring en een goed netwerk binnen en buiten de fysica. De directeur van FOM fungeert tevens als directeur van het Gebied Natuurkunde van NWO.